Ish-prorektorja për akreditim, cilësi të mësimit dhe çështje të studentëve në Universitetin e Prishtinës, Njomza Llullaku, ka realizuar një hulumtim rreth ngacmimeve seksuale në UP përmes një pyetësori, duke anketuar 1,035 studentë, prej të cilëve 73.9% vajza dhe 20.4% djemë.
Llullaku është profesoreshë në Departamentin e Punës Sociale në Fakultetin Filozofik në UP, ndërsa ishte prorektore e UP-së në menaxhmentin e kaluar të udhëhequr nga ish-rektori i UP-së, Qerim Qerimi.
Pyetësori u plotësua nga studentët gjatë muajve prill e maj 2023, në të cilin 10.4% e studentëve të anketuarve, shumica vajza, deklaruan se kanë përjetuar ngacmime seksuale në UP, ndërsa 31.% kanë njohuri për rastet e ngacmimeve seksuale në kampus.
Të anketuarit kanë deklaruar se ngacmimet seksuale që i kanë përjetuar, 48.4% kanë ndodhur nga profesorë e asistentë, 34.4% nga studentë dhe 7.4% nga stafi administrativ i UP-së.
Hulumtimi i Llullakut ka lokalizuar sallat ku mbahen ligjëratat si ambientin në të cilin 44.7% e ngacmimeve seksuale ndodhin, por ato ndodhin edhe në zyrat e UP-së.
KALLXO.com e ka pyetur rektorin e ri të UP-së, Arben Hajrullahu për të gjeturat e hulumtimit të profesoreshës Llullaku dhe ai ka vlerësuar se ngacmimi është një nga “vijat e kuqe” të menaxhimit të tij në UP.
“Unë nuk mundem me fol tash për rezultatet e hulumtimit kur e kem na profesoreshën që është ma e thirrur se unë, që e ka bo hulumtimin, po unë veç mundem me iu thanë që është vijë e kuqe, janë tri vija të kuqe. Vija e kuqe është nën një – plagjiatura, nën dy – korrupsioni, nën tre – ngacmimet” – ka thënë rektori Hajrullahu, më 23.10.2024.
“Do të denoncohen rastet edhe do të procedohen në procedura të rregullta kështu” – ka shtuar Hajrullahu.
Universiteti i Prishtinës ka rregullore për parandalimin dhe mbrojtjen nga ngacmimi seksual dhe ngacmimi në UP të datës 11.05.2021.
Rastet e ngacmimit seksual në UP raportohen te zyrtarja për parandalim dhe mbrojtje nga ngacmimet seksuale, Drita Hyseni dhe pastaj ato raste shqyrtohen nga Këshilli i Etikës i UP-së. Llullaku ka bashkëpunuar me Hysenin në hulumtimin për ngacmimet seksuale në UP.
Në hulumtimin e Llullakut, 64.3% e studentëve të anketuar kanë njohuri për rregulloren e Universitetit të Prishtinës që parandalon ngacmimet, ndërsa 40.4% e tyre i njohin mekanizmat e raportimit të ndonjë ngacmimi të mundshëm.
A dinë studentët ta raportojnë ngacmimin seksual në UP dhe a kanë qenë ‘pre’ e ngacmimeve seksuale?
Disa studentë të Universitetit të Prishtinës që i ka takuar ekipi i KALLXO.com janë shprehur se nuk dinë si t’i raportojnë rastet e ngacmimeve seksuale dhe nuk kanë pranuar ta deklarojnë këtë para kamerës.
E disa të tjerë përveç që u deklaruan para kamerës, madje e kritikuan rregulloren për parandalimin dhe mbrojtjen nga ngacmimet dhe ngacmimet seksuale në UP.
Kërkesë Zogjani, studente në Fakultetin Filozofik në UP, në drejtimin master – Psikologji shkollore dhe këshillim, i ka treguar mënyrat se si raportohet një rast i ngacmimit seksual në Universitet.
Zogjani është në dijeni për raportimin e ngacmimit seksual te zyrtarja për mbrojtje nga ngacmimi në UP, Drita Hyseni dhe për raportimin e rasteve në Sistemin Elektronik të Menaxhimit të Studentëve (SEMS).
“Edhe te dekani [i fakultetit] direkt mundesh me shku e që masnej me kalu çështja në Rektorat. Në momentin kur hyn në SEMS, ty automatikisht të shfaqet edhe rregullorja për [parandalimin] e ngacmimeve seksuale, edhe ajo është një opsion tjetër” – ka thënë Zogjani.
Sipas Zogjanit, ngacmimi seksual jo domsodshmërisht duhet të jetë një prekje fizike, e cila ndodhë nga një profesor në një studente. Ajo tha se ndodhin këto raste e nuk raportohen.
“Shpesh herë ndodhë ky ngacmimi seksual në UP ndodhë edhe përmes komenteve shumë indirekte që mundet me ja bo një zyrtar ose një mësimdhënës një studentes ose edhe e kundërta… Po, ka raste të tilla edhe mu m’ka ra d.m.th vet me qenë prezente kur kanë ndodhë këto raste” – ka deklaruar Zogjani.
Se mund të raportohen rastet e ngacmimeve seksuale edhe në SEMS, studenti në drejtimin Filozofi në UP, Lekë Krasniqi tha se nuk ishte i informuar. Krasniqi e ka kritikuar afatin e raportimit të ngacmimit seksual që është i përcaktuar në rregulloren për parandalimin dhe mbrojtjen nga ngacmimi seksual dhe ngacmimi në UP.
“Subjekti raportues mund të paraqesë denoncim për ngacmim ose ngacmim seksual sipas kësaj rregulloreje, jo më vonë se një vit nga dita e ndodhjes së shkeljes” – thuhet në paragrafin 5 të nenit 9, në rregulloren e UP-së për parandalimin e ngacmimeve seksuale.
“Ti ndoshta nuk mundesh me marrë guximin një vit për me thanë rastin tënd, po mas dy vjete a najsen do me shqyrtu edhe me folë se je ma i guximshëm/e guximshme, po nuk mundesh se rregullorja nuk e shqyrton më atë rast se e ka një vit afatin” – tha Krasniqi.
Një trajnim që kishte pasur në fokus të drejtat e grave dhe të vajzave gjatë verës, ishte bërë shkak që studentja e shkencave politike në UP, Taulantinë Xhyrishevci ta kuptojë se ekziston rregullorja për parandalimin e ngacmimeve seksuale në UP. Ajo tha se mundohet t’ua tregojë edhe të tjerëve.
Xhyrishevci ka treguar se ka raste të ngacmimeve seksuale në fakultetet tjera të UP-së.
“Unë ose shoqnia jem jo, po ka pas raste që kam shoqni edhe nëpër fakultete tjera, në fakultetet tjera po. Nëse unë i kisha pa, atëherë, deri tash nuk m’ka ndodhë, po 100% e kisha raportu” – është shprehur Xhyrishevci.
Kurse, Ylli Rakipi, student i drejtimit – Punë Sociale në Fakultetin Filozofik të UP-së ka dëgjuar se ka raste të ngacmimeve seksuale që ende ndodhin në këtë Fakultet, mirëpo ai vet nuk ka përjetuar ngacmim seksual.
“Frika ndaj profesorëve që ta kthen jo në diplomë, jo në provime, jo diku, edhe për mu besoj që ajo është ndoshta frika kryesore pse nuk raportojnë raste studentët. Ish kanë mirë që sa ma shumë m’u vetëdijesu, si studentët, si profesorët që këto raste m’i minimalizu” – ka thënë Rakipi.
“Ka ngacmim seksual në UP”
Profesoresha Njomza Llullaku në një intervistë për KALLXO.com ka folur për hulumtimin që ka realizuar dhe ka identifikuar mangësitë e rregullores së UP-së që i trajton rastet e ngacmimeve seksuale që ndodhin në UP.
Ishte iniciativa e profesoreshës Llullaku që të realizohej hulumtimi për ngacmimet seksuale në UP, ndërsa ia kishte prezantuar ish-rektorit të UP-së, Qerim Qerimi tek i cili tha se gjeti përkrahje.
Llullaku i ka takuar më pas dekanët dhe prodekanët për çështje mësimore të fakulteteve të UP-së për t’i njoftuar se do të realizohej hulumtimi. Ajo ka treguar se u trajnuan 12 studentë se çka është ngacmimi seksual dhe cila ishte mënyra e realizimit të hulumtimit, pasi ata do t’u kërkonin studentëve tjerë ta plotësonin pyetësorin e hulumtimit.
“Studenti në atë moment ia ka shpjeguar profesorit/profesoreshës që do ta merr një hulumtim, sa do të zgjatë. Profesori/profesoresha është largu prej klasës, pastaj studentët i kanë tregu rregullat e hulumtimit dhe gjithmonë lirinë për me marrë pjesë ose mos me marrë pjesë, edhe studentët e kanë plotësuar” – ka treguar Llullaku.
Hulumtimi i Llullakut është realizuar në 14 fakultete të UP-së, ku 696 të anketuar apo 67.2% e plotësuan pyetësorin e hulumtimit në formë fizike, në klasë, kurse 339 apo 32.8% të anketuar e kanë plotësuar në formë virtuale.
Për Llullakun, të dhënat e hulumtimit që realizoi janë shqetësuese pasi tregojnë sipas saj se ka ngacmim seksual në UP.
“Numrat janë shqetësues, numrat tregojnë për një situatë, përgjigje të pyetjes – a ka ngacmim seksual? Ka ngacmim seksual. 10% prej mostrës që janë 100 persona, 31 [%] janë një numër ma i madh. Pra, e tregon njëfarë distribuimi jo të kandshëm” – ka thënë ajo.
Sa i përket kohëzgjatjes prej një viti për ta raportuar ngacmimin seksual, sipas rregullores për parandalimin dhe mbrojtjen nga ngacmimi seksual dhe ngacmimi në UP, Llullaku vlerëson se nuk mjafton që studenti, studentja që ka përjetuar ngacmim seksual ta marrë guximin brenda një viti për ta raportuar atë.
Ajo e ka krahasuar këtë kohëzgjatje të rregullores së UP-së me Ligjin për parandalimin e diskriminimit, ku thotë se mundësohet deri në pesë vjet e drejta e denoncimit.
“Nëse një student ka frikë shumë të madhe të hakmarrjes, sepse është pjesë t’u studiu, atëherë ai një vit është shumë i vogël, sepse nuk mjafton për…, se ti mundesh me qenë në proces të studimeve, frikësohesh prej hakmarrjes. Gjithashtu, ai 1 vjeçar nuk reflekton me Ligjin për parandalimin e diskriminimit, i cili e mundëson deri në pesë vjet të drejtën me denoncu, kështu që kjo kishte qenë një rekomandim konkret i raportit për me ndryshu kohën” – ka theksuar Llullaku.
Në hulumtim flitet gjithashtu se shumë studentë të cilët nuk raportuan incidente besojnë se autoritetet e Universitetit nuk do të reagonin në mënyrë efektive.
“Hulumtimi fatkeqësisht tregon që studentët ndihen që Universiteti nuk ka me raportu në atë mënyrë që ata do të ndihen që Universiteti e ka bo krejt çka duhet edhe kjo çka bona unë, ja ka vlejtur përveç meje, ja ka vlejtur edhe si kauzë e përgjithshme, pra besueshmëria është shumë e ulët” – ka shtuar ajo.
Kur u pyet nga KALLXO.com se a ka qenë vet pre e ngacmimit seksual apo a ka ditur për ndonjë rast të ngacmimit seksual në UP gjatë kohës së studimeve, ajo është përgjigjur se nuk ka pasur eksperiencë të ngacmimit seksual direkt.
“Unë nuk kam pasë eksperiencë të ngacmimit seksual direkt. Ne kemi qenë me një Departament të ri të psikologjisë, kemi pas një atmosferë të mirë edhe nuk e kam pa që ka ndodhë në periudhën kur kam qenë unë, ndërsa ma gjanë, ma vonë me krijimin e shoqnive ma të gjana, ka pas gjasa që kam dëgju për sjellje të papërshtatshme” – tha Llullaku.
Profesoresha Llullaku mendon se nuk mjafton një zyrtare për mbrojtjen nga ngacmimi në UP.
Gjetjet e hulumtimit janë ndarë me menaxhmentin e kaluar të UP-së, dekanë e prodekanë të fakulteteve të UP-së dhe Këshillin e Etikës të UP-së që e ka kryer mandatin, dhe mendohet që tashmë të ndahet edhe me menaxhmentin e ri të UP-së dhe Këshillin e ri të Etikës të UP-së, sipas Llullakut.
Këshilli i ri i Etikës i UP-së ende nuk është formuar, por rektori Hajrullahu ka deklaruar për KALLXO.com më 23.10.2024 se, së shpejti do të mbahet mbledhja e Senatit të UP-së dhe do ta formojnë atë.
Hulumtimin e ish-prorektores Llullaku rreth ngacmimeve seksuale në UP, në gjuhën angleze, e gjeni në këtë LINK.
Denoncim i ngacmimit seksual në UP: Rasti i profesorit Xhevat Krasniqi
27 studente të Fakultetit të Mjekësisë në UP e denoncuan profesorin e Fakultetit të Edukimit në UP, Xhevat Krasniqi, më 27.02.2024 se i ka ngacmuar seksualisht.
Pas denoncimit të studenteve, i gjithë menaxhmenti i Mjekësisë, dekan e prodekan, ishin mbledhur më 04.03.2024, me ç’rast e kishin ftuar edhe profesorin Krasniqi për t’ia kumtuar me gojë denoncimin e studenteve ndaj tij dhe ndërprerjen e bashkëpunimit me të.
Pas këtij takimi, ish-dekania e Fakultetit të Mjekësisë, Suzana Manxhuka- Kërliu, denoncimin e studenteve e kishte përcjellë me shkresë zyrtare në Këshillin e Etikës të UP.
Profesori Krasniqi nga muaji qershor i këtij viti është i dyshuar për ngacmim seksual, në bazë të fillimit të hetimeve nga Prokuroria e Prishtinës, kur pranoi kallëzim penal ndaj tij.
Para se të merrej Prokuroria me të, Krasniqi u pezullua nga puna në UP për gjashtë muaj dhe me 50% ulje të pagës, përmes një vendimi të ish-rektorit të UP-së, Qerim Qerimi, më 23.04.2024.
Ish-rektorit Qerimi pezullimin e përkohshëm nga puna të profesorit Krasniqi derisa të përfundojnë veprimet hetuese nga ana e Prokurorisë së Shtetit, ia kishte rekomanduar Këshilli i Etikës i UP-së.
Këshilli i Etikës së UP-së që vendosi për rastin e Krasniqit përbëhej nga katër anëtarë burra: Iset Morina (kryetar), Skender Muji, Arben Hajdari dhe Rrezeart Galica.
Ndërsa, më 23.10.2024, rektori i ri i UP-së, Arben Hajrullahu ka vendosur që t’ia vazhdojë pezullimin nga puna profesorit Krasniqi deri në përfundimin e hetimeve nga Prokuroria. KALLXO.com e ka kontaktuar profesorin Krasniqi përmes telefonit më 23.10.2024, por ai nuk ka pranuar të deklarohet.
Raportimet e KALLXO.com për rastin e denoncuar ndaj profesorit Krasniqi mund t’i lexoni në këtë LINK.